اوگانستانئ گیر باورین حالات۔

یک نیمگا بہ دوحہ تھا آمریکہ و طالبانی نمایندگانی نیاما بہ اوگانستانئ قیام امن بھرا گپ و تران سلسلہ رادگ انت، کہ شہ چُنتی رپوٹانی دیما بہ وتی آخری مرحلہ آنی تھا انت و دیگہ نیمگا اوگانستانئ تھا حالات ھر روچ گیشترخراب بنت۔ سپتمبر ۲۲ تاریخا جمھورین سدرئ گیچئن کاری تسر بیگا انت مگہ تشدد و دھشت گردین ھلگرانی انچین سَکین سلسلہ رادگ انت کہ بہ انچین وھدہ قیام امن ھبر و پکر چو گنوکئن مردمانی وابا معلوم بیت۔ ھور گوندوحہ مذاکراتان بہ اوگانستانئ تھا ھر روچ انچین ھلگر و دپ دیگ تسر بنت کہ بہ قیام امن ھبرئ سرا ھر روچ سوجئ نشان انت۔ سرئ ایشی کہ پہ جمھورین سدرئ گیچئن کاریان تھانکا دو ماہ منتگیت مگہ گیچئن کارئ کمپائنکنگ شرّین وڑئ بناہ بوتگ ھم نہ کنت۔

ترکگ و تیر ریچئ دپ دیگ ھر نیمگا رادگ انت و چُنتی مردم بہ برزین کچانہ وتی زندا شہ دست دینت۔ عامین مردم، سرکارین کارکنوک، سیکورٹئ کارکنوک و پولیس حکام، ایچ مردمئ شہ ایشانی چما محفوظ نہ انت۔ ھمیوھدان بہ گئوستگین یکشنبہ روچا کابل بنجاہ آ یک مزنئن ترکگئ بود و تیر ریچی ھم بوت کہ بہ آی تھا گیش شہ ۲۰ مردم وتی زند آ شہ دست داتنت و چُنتی مردم ٹپی بوتنت۔ جمھورین سدر واجہ اشرف غنئ سنگٹ و راستیندست امر اللہ صالح ھم ٹپی بوتگنت کہ پہ جمھورین سدرئ کمکار پیما بہ گیچئن کاریانی تھا کوت گرگا اتنت۔ ای ھلگر بہ گیرسرکارین یونیورسیٹئ پھانادا بہ شاھراہ سرا تسر بوتہ۔ گیسویین کارانی وزارتئ گوشوک نصرترحیمی گشتگیت کہ ھما دم رندا شہ ای ترکگا سلیحبندین مردم بہ یونیورسیٹئ ماڑئ تھا داخل بوتنت و امراللہ صالح دپتر آ نشان گپتنت کہ بری لگگئ تھا آوان سَکین وڑئ ٹپی بوتنت۔ ای ھبر گشتگ بوتہ کہ واجہ صلاح خاسینوڑئ بہ طالبانی نشانئ چیرا انت پہ چہ کہ آوان بہ طالب و دھشت گردین ڈلانی سَک حلاپا انت۔

بہ تاجک نسلئ اقلیتئ تھا آوانی نیمہ دارانی اکثریت انت و ای اقلیت گیشترکین وھدان طالبانی نشانئ چیرا بوتہ۔ مگہ طالب و دیگہ تشدد پاندین ڈل تھانکا جمھورین سدر اشرف غنے و آوانی نیمہ دارانا نشانئ چیرا نہ گپتگنت بلکہھما مُچین مردمانی حلاپا کہ بہ گیچئن کاریانی تھا شہ طجام نہ گجام ڈلئ نمایندگی کننت بہ آوانی حلاپا کاروائی بازار ھم گرم انت۔ ھما مُچین نمایندگ کہ بہ گیچئن کاریانی تھا بہ جمھورین سدر ازرف غنی حلاپا ھم لڑگا انت بہوتی دیما خطرہ محسوس کننت۔ بہ ھمی وھدان یکئ شہ جمھورین سدرئ گیچئن کاریانی نمایندگانی ڈلان بہ جمھورین سدر اشرف غنی سرا الزام جتنت کہ آوانی حکومت بہ سَکین سیکورٹئ فراھم کنگا دیم شہ گیچئن کاریان بیسوب منتگیت کہ شہ ایشی وجا نہ تھانکا بہ برزین کچانہ عامین مردم وتی زندا شہ دست داتگنت بلکہ دیگہ نمایندگ ھم کہ بہ سرکاری و سیاسین ماڑیانی تھا موشکول انت ھم نشان گپتگ بنت۔ اگہ نون اوگانستانئ سیاسین حالاتوسیکورٹئ بھرا صورتحال آ چمئ چیرا گرنت ای ھبر ساپ و درا بیت کہ نونین وھدہ ھیچ مردمئ بہ اوگانستانئ غم آ نہ انت۔

اگہ ھبر بہ سیکورٹئ سرا بیت ای ھبرئ تھا ھیچ شکئ نہ انت کہ نونین سرکار ھیچ رازئ دھشت گردین ھلگرانا پورہ ئن وڑئ دیمگیر بوتن و اوشتارینتنئ حالتئ تھا نہ انت۔ ای حکیکت شہ آ سیمانی ھر روچگین ھلگرانی تسربیگا درا بیت۔

اگہ بری پس منظر آ ای ھبرئ باروا پکر کننت کہ طالب و آمریکائیانی نیاما گپ و ترانئ سلسلہ تسر بیت و شہ آمریکہ نیمگا ای ھبرئ جار جتگ بیت کہ آ وتی پوجیانا شہ اوگانستان ڈنا در کنت آی پھد گڈی و پھدئ منظرنامہچی بیت؟

رندا طالب گون نونین حکومت آ گپ و تران کننت؟ اگہ کننت آوانی شرائط چی بیت؟ بری بھرا یک سوجئ دیگہ ھم ودی بیت کہ طالب بہ حکومتئ باروا پکر ھم کننت؟ یک سوجئ دیگہ ایش انت کہ بہ سپتمبرئ ۲۸ تاریخا ھماگیچئن کارئ کہ تسر بیگا انت تسر بوتگ کننت یا نہ؟ ای سوج ھور گون چُنتی سوج دیگہ نونین وھدہ بیدئ پسوئ منتگنت۔ صورتحال نونین وھدہ بہ برزین کچانہ گڈ و وڈ انت۔ رندا شہ آمرئکہ و طالبانی گپ و ترانا اوگانستانئتھا پہ راستی امن قائم بیت؟ اوگانستانئ تھا نون یک مزنئن حلقہ بری تروس تھا انت کہ پہ دوارگ بری مُلکئ تھا ھما رازئ حکومتئ قائم مہ بیت کہ بہ ۱۹۹۰ سالئ وھدان بوتت۔