Mann ki baat 29.12.2019

منی دوستین ھموطن، نمسکار۔ نون وھدہ رستگیت کہ گون ۲۰۱۹ سالا خداحافظی کننت۔ تانکا ۳ روچ رندا نہ تانکا ۲۰۱۹ گون مشما اللہ حافظی کنت؛ بلکہ ما مُچین یک نوکین سال و نوکین دھہ را بناہ کنگا بن، بیست و یکمی غرنئ سومی دھہ! پہ ۲۰۲۰ سالئ رسگا من وتی مبارکی و نیکین واھیگانا پہ وتی مُچین استمانا دیما کنین۔ بہ آیوکین دھہ تھا یک چیزئ حتمی انت، کہ بہ مُلکئ دیمرئی تھا ھما کَسئ کہ بہ ۲۱ غرن تھا ودی بوتگنت فعالین وڑئ کوت گرگا بنت؛ ای ھما مردمئ انت کہ مزن بنت و ای مُلکئ سَکیانا چمئ چیرا دارنت۔ انچین ورنائن کسانا بہ چُنتی نامان دروست کننت۔ لھتین آوانا بہ ملینیال ناما دروست کننت و دیگہ بہ نسل زیئ و یا جن زیی ناما دروست بنت و ھمی وڑا یک چیزئ کہ گیشترکین مردم گشنت “ نسل سوشل میڈیا” انت۔ مشما مُچین گیندنت کہ ای نسل بازین استعداد دارنت۔ مُچین ھُب و آرمان دارنت کہ یک نوکین کارئ کننت۔ وت وتی جیندئ پکر و خیالانا دارنت، و گیھترین چیز خاسین وڑئ بہ ھندیی بھرا ایش انت کہ آ شہ نوکین سیستما وش گشی کننت۔ و وھدہ کہ ای سیستم کرتگ مہ کنت کہ شرؔین وڑئ پسوئ دنت آوان نا آرام بنت و بہ سیستمئ دیما کوشتنت و گون باتوری شہ سیستما سوج گرنت۔ ای کارا من پرھیزکاری پکر کنین۔ پہ چہ کہ یک مُلکئ ورنا شہ ملکئ بی نظمی آ بد برنت۔ آوان شہ ھر وڑئ بی سرکارئ و استحکامئ کمی چو سیاد پروری، کوم پسندی و صنفی و جنسین امتیازا بد برنت۔

لھتین وھدان ما آوانا بہ سینما و ھوائین ھڈہ گیندنت کہ اگہ کجام مردمئ بلوٹیت کہ بی وتی وار دیما بروت اولی مردمئ کہ وتی توارا بال کارنت آ ورنا انت۔ و ما ھمی وڑا ھوش کرتگنت کہ انچین چیزئ اگہ بیت و ورنا وتی توارا بال ارنت دیگہ ورنا ایشک و اشکئ زوتئ ویڈیو گرنت کہ آ ویدیو بہ ھما وھدہ وایرال بیت۔ و ھما مجرم ھما دم وتی کارانی پھد گڈیی ا دیستگ کنت۔ شہ ھمی وجا مئ نوکین نسل یک نوکین سیستم، نوکین آرڈر و نوکین پکر و نوکین وھدہ جور کنوک انت۔ مروچی ھند بی صبر انت پہ ای نسلا۔ ای ھما مردمئ انت کہ مُلکا باید انت بہ نوکین برزیان برسیننت۔ سوامی ویویکانند جی ای ھبرا زاتنت “ منی باور بہ کسانین نسلا انت، مودرن ئن نسل کہ شہ آوان منی کارکنوک جور بنت۔” بہ ورنائانی باروا آوان گشتگنت” ورنائانی ارزشت نہ کچانہ جتگ کننت و نہ گشتگ کننت۔” ورنائی یک مردمئ اھمیتئ وڑئ دورہ انت۔ یک مردمئ پورہ ئن آیوکین وھدہ بہ ایشی بستگی داریت کہ چی وڑا شہ وتی ورنائی آ کٹ گرنت۔ رازئ کہ واجہ آنند گشتنت ورنائین مردم بہ برزین کچانہ واک دارنت و ھر بدلینگئ را منتگ کننت و شہ ھر بدلینگئ وش آتگی کرتگ کننت۔ من پورہ ئن وڑئ باور دارین کہ بہ ھند ای نوکین دھہ پہ ھند نہ تاناکا ورنائانی دیمرئی ثابت بیت بلکہ پورہ ئن مُلکئ دیمرئی، ھور گون آوانی یکجا و پر واکین کوشستان۔

ای نوکین نسل بہ ھندیی مودرن کنگا مزنئن و اھمین کوتئ دارگا بنت، من بیدئ کجام شکئ باور دارین۔ بہ جنورئ ۱۲ تاریخا بہ ویویک آنندائ ودی بیگئ سالروچا بہ کومین ورنائانی روچئ درگتا، ھر کجام ورنائ باید انت کہ بہ ای ذموارئ باروا پکر کنت کہ چی وڑا ای دھہ تھا بدلینگئ آورتگ کنت۔ منی عزیزین ھم وطن چُنتی مردم شہ شما شاید انت کہ شہ کنیاکومارئ سینگا سی بئیت کہ بہ آدنا ویویک آنند جی مڈیٹیشن کرتنت ، روحین “انتاردھیان”۔ ھما سینگ وتی پنجاہ سالگی آ بود کنگا انت۔ بہ گڈین پنچ دھہ تھا ای سینگ پہ ھند بالگئ وڑ بوتہ۔ کنیاکومارئ یک خاسین جاگہ انت، کومین وڑئ ھم و بین الاکوامین وڑئ ھم۔ پہ ھر مردمئ کہ روحین وڑئ زانتکارئ لوٹوک انت و پر شہ کومین بالگا انت ای یک عبداتجا انت یک زیارتئ۔ سوامی صاحب میموریال بہ استمانئ نیاما یک کومین بالگئ را ودی کرتگیت، بیدئ آوانی مذھب و سن و کلاس توپیران۔ یک راھئ را نشان داتگیت کہ ای منترا ودی کننت و دیما برنت “گریب و بی وسین مردمانی حذمت کنگ” ھر مردمئ کہ شہ ای جاگہ دیدن کنت، یک درونین واکئ گیش بیگا آزمایگا کنت، یک مثبتین احساسئ ، کوت گرگ بہ مُلکئ تھا۔

ھمی وھدان بہ ۵۰ سالگئ بھرا مئ محترمین جمھورین سدر شہ ای میموریال آ دورہ کرتنت۔ و ای وشھالئ وڑ انت کہ مئ جمھورین سدرئ کمکار شہ دشت فسٹیوال آکہ بہ گُجراٹ تھا بہ کوتچ سیمانی ران ھندان تسر بوت پہ بنگیج کنگا دورہ کرتنت۔ وھدہ کہ مئ محترمین جمھورین سدر و جمھورین سدرئ کمکار شہ ھندیی ای توریستین جاگان دورہ کننت ای باید انت کہ مئ ھم وطن آنا تشویق کنت۔ من شہ شما لوٹین کہ شہ ای جاگان دورہ کنئیت۔

منی عزیزین ھموطن، مشما بہ راز رازئ کالج، یونیورسیٹی و اسکولانی تھا تعلیم گرنت، الومنای گیند و نیند وشھالئ وھدہ انت۔ بہ ھر الومنائ گیند و نیندئ، مُچین باسک یکجا بنت، وتی یات و کئسہ آنا شریک کننت، بعض وھدان ۱۰ ۲۰ و یا ۲۵ سال پھدئ کسئہ آنا کننت۔ بعض وھدان انچین گیند و نیند خاسین اٹرکشن بنت و چما کائینت۔ و ای اھمیتئ وڑ ھم انت پہ مئ ھموطنان کہ ای چما بیائنت۔ الومنائ گیند و نیند وھدہ انت پہ غدیمین سنگتان کہ یکجا بنت، وتی یاتانا تازگ کننت۔ ای وشھالئ وھدہ انت۔ ھور گون ایشی اگہ ای گیند و نیند یک شریکین مکسد و احساساتانی یکئ گون وت داشتگ بیت ای گیند و نیندا رنگین تر کنت۔ شما ھوش کرتگ بئیت بازین وھدان کہ ای الومنائ گروپ لھتین وھدان پہ وتی اسکول آ یک کارئ نہ یک کارئ کننت۔ بازین پہ اسکولئ کمپیوترایزیشن آ مدد کننت لھتین شہ آوان بہ کتابخانہ جور کنگا مدد کننت و دیگہ پہ وارتنین آپئ حذمتانی گھتیر کنگا مدد کننت و نوکین گئسانی جور کنگا۔ لھتین حتئ اسپورٹ کامپلکس جور کنگا ھم مدد کرتگنت۔ یک کار نہ یک کارئ کرتگنت۔ ای پہ آوان وشھالئ وڑ انت کہ آوان پہ ھما جاگہ کہ آوانی آیوکین وھدہ جور کرتہ یک کارئ کرتگ کننت۔ ھر مردمئ ھمی وڑا احساس کنت و باید انت کہ احساس کنت۔ مگہ مروچی من لوٹین یک خاسین چیزئ را پہ شما دیما کننین۔ ھمی وھدان، بہ میڈیا تھا یک کئسہ منی چما آت، بھئیراو گنج دروائی سنٹر بہ بیھارئ روکپتئ چمپاران سیمان۔ انچین جوانین احساسئ پہ من دات کہ من لوٹین ایشی را گون شما شریک کنین۔ بری بھئیراو گنج دروائی سنٹرا چُنتی ھزار مردم شہ نزیکین و ھم پلؔین الکان یکجا بوتنت پہ مفتین دروائی چک آپ تسر کنگا۔ شما شاید پکر کنئیت “ ایشی تھا چی نوکین ھبرئ انت؟ مردم آدنا بہ برزین کچانہ یکجا بوتگنت” نہ۔ بازین چیزئ بہ ایشی باروا نوک بوتگنت۔ ای کجام سرکارین پروگرامئ نہ ات، و سرکارین گام گرگئ ھم نہ ات۔ ای یک گام گرگئ ات کہ ھما سیمانی کئ آر ھائ اسکولئ گڈین تعلیم گروک بہ یک الومنائ دیوانئ تھا بہ آی باروا فیصلہ کرتنت۔ و ایشی ناما اشتنت “ سانکالپ ۹۵” ۔ بہ ای معنا کہ ای گاما ۱۹۹۵ سالئ وھدہ تعلیم گروک گپتگنت۔ ای سالئ تعلیم گروک یک الومنائ گیند و نیندئ تسر کرتنت و پکر کرتنت کہ یک نوکین کارئ کننت پہ سماجا و بہ عامین استمانئ دروایی بھرا بہ ذمواریانی تھا شریک بنت۔ بہ ھمئ سانکالپ نود و پنج سیائگا چُنتی سرکارین مڈیکال کالج و چُنتی ھسپٹال ھم بری کمپاین تھا کوت گپتنت۔ و رندا شہ آی یک پورہ ئن موومنٹ بہ عامین مردمانی دروائی بھرا بناہ بوت۔ بہ مفتین مڈیکال ٹسٹ، مفتین دوانی دیگ و یا معلوماتئ گیش کنگ۔

مشما گیشترکین وھدان گشنت کہ ھر شھروندئ ھر وھدہ کہ یک گامئ گیت پورہ ئن مُلک ۱۳۰ کرور گام دیما روت۔ و وھدہ کہ انچین چیز بہ سماجئ تھا تسر بنت پہ اولی وارا، ای دیگہ ھم آی را دیستہ احساس کننت کہ آوان ھم بہ وتی زندئ وھدہ یک کارئ باید انت کہ کننت۔ یک نیمگا بیھارئ تھا ای ڈل الومنائ مزنئن گامئ بہ دروائی بھرا زورتنت و دیگہ نیمگا بہ اٹرپردیشئ تھا چُنتی فولپور گون وتی سرسکئ آ پورہ ئن سیمانا تشویق کرتگنت۔

ای بانوک ای ھبرا ثابت کرتگنت کہ اگہ یک تصمیم و فیصلہ گون یکی و تپاکا گپتگ بیت ایچ چیزئ آی سوب و دیمرئیا اوشتارینگا نہ بیت۔ تہ چُنت وھدہ دیمترا ای بانوک بہ فولپور سیما اکتسادین سکی و گریبئ گرپتار اتنت مگہ آوان فیصلہ کرتنت کہ پہ وتی الک و اعیالان باید انت کہ یک کارئ کننت۔ ای بانوک گون کادیپور سیمانی بانوکانی ڈلا یکجا بوتنت و سرپائی جور کنگئ پیشہ یات گپتگنت گون ای کارا آوان نہ تاناکا شہ وتی پھادان بی وسئ جیکا در کرتنت بلکہ پہ وتی الک و اعیالان ھم مددئ وڑ بوتنت۔ گون “ گرامین آجیویکائ مشن” مددا بری سیمان یک سرپائی جور کنگئ کارخانہ ھم جور بوتگیت، کہ بری سیمان گون موڈرن ئن ماشینان سرپائی جور بنت۔

من خاسین وڑئ پہ سیمانی پولیس و آوانی الکان مبارکی دیگئ لوٹوک استن، کہ ای بانوکانا تشویق کرتنت و پہ وت و پہ وتی الک و اعیالان شہ ای سرپائیان زیتنت۔ مروچی شہ ای بانوکانی فیصلہ و گام گرگئ وجا نہ تاناکا آوانی الک و اعیالئ اکتسادین حالات گھیتیر بوتگنت بلکہ آوانی زندئ استاندارد ھم برز شوتگیت۔ ھر وھدہ کہ من بہ فولپور پولیس پروسونل و آوانی الک و اعیالانی باروا پکر کنین منی ھوشا کئیت کہ من بہ اگسٹ ۱۵ تاریخا شہ سورین کلات سرا شہ مُچین ھموطنان لوٹوک بوتن کہ کوشست کننت گیسویین وسایل زننت۔ مروچی من یک وارئ دیگہ پہ شما گشین ما کرتگ کننت کہ گیسویین وسائلانا دیمرئی دینت؟ وھدہ کہ خریداری کننت ایشانا اولویت داتگ کننت؟ ما کرتگ کننت کہ پہ وتی ھموطنانی وشھالی و دیمرئیا مدد کننت گون ای کارا؟

سنگتان، مھاتما گاندھی ای سوادیشی گام گرگا گشتنت رازئ انت کہ چُنتی میلیون مردمانی زندئ تھا روشنائی کاریت و ھمی وڑا گریب و بی وسین استمانئ زندئ تھا ھم وشھالی کاریت۔ یکصد سال دیما گاندھی صاحب یک گام گرگئ را بناہ کرتنت کہ ھندیین وسائلانا دیمرئی دینت۔ ای یک راھئ ات کہ گاندھی صاحب پہ مشما نشان داتنت کہ چی وڑا وتی پھادانی سرا بوشتنت۔ ھمی ھندیی آزاتین مُلک کہ ما راحت بہ آی تھا نپس کشنت آی را چُنتی میلیون زاگ و جنیک آزات کرتگنت کہ بازین سکیانا دیستگنت و بازین شہ آوان حتئ وتی زندا کربان کرتگنت۔ ما وتی آزاتیا رندا شہ چُنتی کربانی و نثاران بہ دست آورتگنت، انچین آزاتی کہ ما پورہ ئن وڑئ شہ آی لذت برنت۔ مشما ھما مردمانی ناما ھم نہ زاننت کہ پہ وتئ مُلکا انچین مزنئن کربانی داتگنت، کہ انچین سکیانی دیستگنت کہ آوانی کسئہ آنا ھم نہ اوشکتگنت۔ شہ آوان چُنت مردمانی نامانا زاننت و ا دیگہ ھمی وڑا بی نام ماننت۔ ھما مُچین کربانی داتگنت و ای ھب و آرمانا وتی دلانی تھا ساتتگنت،” یک آزات و وشھالین ھند”.

منی عزیزین سنگتان، ما کئول داتگ کننت کہ تہ ۲۰۲۰ سالا وھدہ کہ ما وتی آزاتئ ھپتاد و پنچمی سالا دود گرگا بنت تہ آ وھدہ بہ ۲-۳ سال تھا تاناکا گیسویین وسائل زننت؟ چیزئ کہ بہ ھندیی تھا جور بوتگنت و مئ ھموطنانی عرخئ بو بہ آوانی تھا انت و گون مئ ھموطنانی دستان جور بوتگنت ھما آوانا زیتگ کننت؟ من ایشی را تہ دیرین وھدہ شہ شما نہ لوٹین تاناکا تہ ۲۰۲۰ سالا وھدہ کہ ما وتی آزاتئ ھپتاد و پنچ سالا پورہ کننت۔ و ای کارا سرکار وت نہ باید انت کہ کنت، ای کارا ورنائن استمان باید انت کہ دیما برنت و ھر وھدہ بہ ھر جاگہ کہ استنت کوشست کننت کہ پہ ای دیگران ای ھبرا گشنت کہ ما باید وتی مُلکئ گیسویین وسائلانا زننت کہ مئ ھم وطن گون وتی دستان آوانا جور کرتگنت۔آ وھدہ انت کہ آزاتین ھندیی ھُب پورہ بیت و مشما مُچی باید انت کہ انچین ھُب و آرمان داشتگ بنت۔

منی ھموطنان پہ مشما ای ھبر اھمیتئ وڑ باید بیت کہ مشمئ ھموطن مُچین وت واک بنت وعزتئ وڑئ زندئ را دیما برتگ کننت۔ من ھمی وڑئ یک گام گرگئ را کہ منی چمئ چیرا آتگیت گون شما شریک کنین، کہ شہ جمو و کشمیرئ و لداخ نیمگا دیما بوتگیت و بہ حمایت پروگرام ناما یات بیت۔ حمایت پروگرام بہ استعداد دیمرئی و کارئ ودی کنگئ بھرا کار کنت۔ بری پروگرام تھا جمو و کشمیرئ ھما مردمئ کہ ۱۳-۳۵ سالگ استنت و شہ کجام وجئ وتی تعلیما ویل کرتگنت بہ اسکول یا کالج تھا، گون آوان شہ ای پروگرامئ راہ مدد بیت۔ منی عزیزین ھموطنان شما وشھال بئیت کہ زانئیت بری پروگرومئ سیائگا بہ گئوستگین دو سالئ تھا کم شہ کم ۱۸ ھزار ورنا بہ ھپتاد و ھپت رازین کارانی تھا تعلیم گپتگنت۔ شہ ایشان پنچ ھزار کار ودی کرتگنت و بازین شہ آوان دیم بہ آزاتین کارا شوتگنت۔ ھما مردمانی سوبئ کئسہ کہ بہ حمایت پروگرامئ سیائگا دیمرئی کرتگنت دلگرمئ وڑئ ھبرئ انت۔

بہ ٹامل ناڈو، تریپورا سیمان یک بانوکئ بہ پروین فاطمہ ناما کرتگ کرتہ کہ بہ یک پُچانی یونٹ تھا دیمرئی کنت و سوپروایز و کوردینترئ پیما رستگیت۔ تہ یک سال دیما آ بہ یک گونڈین الکئ بہ کارگل تھا وتی زندا دیما برت۔ بہ نوین وھدہ آی زند بہ برزین کچانہ بدل بوتگیت و آ وتی سرا باور داریت و وت واک بوتہ، و وشھالئ فرصتا پہ وتی پورہ ئن الک و اعیالا ھم آورتگیت۔ چو پروین فاطمہ، بہ لہ لداخ تھا چُنتی دیگہ بانوکانی زند و کئسمت آ حمایت پروگرام بدلینتگیت و مُچین بہ ھمئ جاگہ ٹامل ناڈو تھا یکجا کار کننت۔ ھمی وڑا حمایت پروگرام بدلینگا بہ فیاض احمدیی زندئ تھا ھم آورت کہ بہ دودا سیمان وتی زندا دیما بارت۔ فیاض احمد بہ ۲۰۱۲ سالا وتی ۱۲ امتیانانا الاس کرت مگہ شہ ناجورئ وجا وتی تعلیما دیما برتگ نہ کرت۔ تہ دو سالا فیاض احمد دلئ ناجورئ داشت و ھما وھدان یکئ شہ آی براسان و یک گوارئ ھم شہ دنیا شوتنت۔ آی الک و اعیال بازین سکیانا دیست۔ رندا حمایت پروگرام آی را مدد کرت۔ پہ آی تعلیم داتگ بوت بہ آی ٹی ایی اس بھرا یعنی کہ معلومات و ٹیکنالوجئ حذمت، ای تعلیم پہ آی بہ حمایت پروگرام سیائگا داتگ بوت و مروچی آ بہ پنجاب تھا کار گپتگیت۔

فیاض احمدیی ۱۲ رندا تعلیم ھم ھور گون آی تعلیما کہ بہ حمایت پروگرامئ سیائگا گپت ھم دیم بہ الاسیا انت۔ شہ آی دعوت بوت کہ وتی حمایت پروگرام تعلیم گرگئ کئسہ گشیت، وھدہ کہ آ وتی کئسہ گشت بہ آی چمانی تھا ارس اتنت۔ ھمی وڑا آننتانگ سیمانی رکیب الرحمان کرتگ نہ کرت کہ وتی تعلیما پورہ کنت شہ اکستادین سکیانی وجا۔ شہ یک کیمپ راھ یک روچئ رکیب شہ حمایت پروگرام سی بوت۔ رکیب ھما دم وتی ناما بہ ریٹیل لیڈر ٹیم تھا لیکت۔ مروچی رندا شہ وتی تعلیمئ پورہ کنگا نون بہ یک کارپوریٹ ھاوس تھا کار کنت۔ بازین ورنائانی مثال استیت کہ شہ حمایت پروگرام راھ بدلینگئ سیمبول بوتگنت بہ جمو و کشمیرئ تھا۔

حمایت پروگرام یک شرّین ھمکاری مثالئ انت بہ سرکار، تعلیم دیگئ کیمپ، ملازمکنوکین کمپنی و جمو و کشمیرئ استمانئ نیاما۔ ای پروگرام پہ جمو و کشمیرئ ورنائان نوکین وت واکئ احساسئ داتگیت کہ وتی زندئ تھا دیما برونت۔

منی عزیزین ھموطنان بہ ای ماہ بیست و ششمی تاریخا مشما ای دھہ آخری سولار اکلیپس شاھد اتنت۔ ای سولار اکلیپس ریپون آ مجبور کرت کہ بہ مای گوورمنٹ پورٹال تھا یک پیگامئ دیم دنت۔ آ لیکتگیت “ سلام واجہ، منی نام ریپون انت، من شہ ھندیی برزئ روچ دراتئ سیمان استن و نون بہ جالئ سیمان کار کنین۔ من لوٹین یک چیزئ را گون شما شریک کنین۔ منی یاتا کائیت کہ شہ ساپین آسمانانی وجا بہ وتی سیمان ما کرتگ کرتنت کہ دیم بہ آسمانا سیل کننت۔ پہ من وت استارانی سیل کرتن باز وش ات۔ نون من کار کنین و ھیچ وھدہ پہ انچین کارانی کرتنا نہ دارین، بہ ای سرگالئ باروا بہ وتی پروگرام تھا ھبر کرتگ کنئیت کہ چی وڑا وتی ورنائانا دیم بہ خلاء آ علاقہ مند کننت۔”

منی عزیزین ھموطن، پہ من بازین لوٹگ کائینت مگہ ایش خاس ات۔ من بہ سائنس باروا باز ھبر کرتگن و خاسین وڑئ ورنا پہ من وھدہ داتگنت کہ بہ سائنس باروا ھبر کنین۔ مگہ ای سرگال ھیچ دیما نیاتگیت و شاید رندا شہ سولار اکلیپس آ کہ بہ ای ماہ ۲۶ تاریخا تسر بوتہ شما ھم لوٹوک بئیت بری باروا گیشتر زانئیت۔ چو وتی ھموطنان و خاسین وڑئ چو ورنائان من ھم بی صبر اتن پہ سولار اکلیپس دیستنا۔ کہ بہ دسمبرئ ۲۶ تاریخا تسر بوت۔ مگہ ناوشنودئ وڑ انت کہ دھلئ پوشتگین آسمان نا نئشتنت کہ شہ ایشی لذت برین۔ من سولار اکلیپس برادار عکسانا دیستگ کرتن کہ بہ ھندیی چُنتی سیمان چو کوزیکود تھا شرّین وڑئ معلوم بوتہ۔ روچ چو یک سورین حلغہ برادار درا بوت۔ من گون بازین زانتکاران ھبر کرتن و آوان پہ من گشتنت کہ ایشی وج ایش انت کہ ڈگار شہ ماھا باز دور انت و شہ ھمی وجا پورہ ئن وڑئ روچئ دیما گپتگ نہ کنت۔ و شہ ای وجا یک حلغہ وڑا دیستگ بیت۔ ای سالانگین ئن وڑئ دیما کائیت و ایشی را بہ “ کونڈل گھرن” یا “ولئ گھرن” ناما دروست بیت۔ ای اکلپس پہ مشما یات آور بنت کہ ما وھدہ کہ وتی زندا بہ ڈگارئ سرا دیما برنت شہ خلاء دورہ کننت۔ روچ، ماہ و ڈگار و دیگہ سیارہ بہ خلاء تھا انت۔ شہ ماہ سیائگ وجا ما چُنتی رازئ اکلپسانا دیستگ کننت۔

سنگتان، ھند مزنئن و پر سوبین خلائین تاریخئ داریت۔ مئ بستگی گون استاران کاسئ مئ تمدن و ربیدگان کھنگ انت۔ بازین شہ شما شاید سی بئیت کہ ھندیی چُنتی جاگان چو جنتر منتر شاندارین جاگہ استن پہ دیستنا۔ و ایش جھولین و سکین بستگی گون خلاء آ دارنت۔ کجام مردم شہ آریابھاتا کارکردگیان سی نہ انت۔ بہ وتی کار کنگئ وھدہ آوان بہ سولار اکلیپس و لونار اکلیپس باروا برزین کچانہ لیکتگنت۔ و آ ھم شہ فلسفہ و ھم شہ ریاضئ بھران بہ ایشانی باروا ھبر کرتگیت۔ بہ ریاضئ بھرا آ لیکتگیت کہ چی وڑا سیائگئ کچانہ بہ ڈگارئ سرا کچانہ جننت۔ و ھمی وڑا گشتگیت کہ چی وڑا اکلپس وھدہ و ھمی وڑا تچکی چی وڑا کچانہ جننت۔ آوانی شاگرد چو بھاسکارا کوشست کرتنت کہ ای معلوماتانا گیشتر کننت۔ رندا بہ چاردہ و پانزدہ غرن تھا، مادھاو شہ کریلائ سنگم الکان شہ کیلکولوس آ کٹ گپت و سیارہ و ڈگارئ جاگہ کچانہ جت کہ بہ کجا استنت۔ شپئ آسمان یک اھمین منبع پہ ریاضی و سائنس زانتکاران ات۔ چُنت سال دیما من یک کتابئ را بنگیج کرتن کہ آ نام ات “ پری موڈرن کوتچی نیویگیشن تکنیک و دورہ”۔ ای کتاب یک وڑئ معلام کتابچہ انت۔ معلام یک نویگیٹرئ ات و ھر چیزئ را کہ آزمایگا بوت مُچین ھما چیزانا بہ وتی کتابچہ تھا لیکتگیت۔ بہ ایشی تھا غدیمین نیویگیشن ٹیکنالوجئ باروا لیکتگ بوتگیت و معلام ای کتاب تھا پھد بہ پھدین وڑئ بہ آسمان، استار استارانی تیزی باروا لیکتگیت و ھمی وڑا لیکتگ بوتگیت کہ چی وڑا بہ بحرین دورہ آن شہ استارانی روگا راہ ودی بیت۔ استار مدد کننت کہ مشما را بہ وتی مکسدان برسیننت۔

منی ھموطنان، ھند بہ خلاء بھرا بہ برزین کچانہ دیمرئی کرتگیت و بری بھرا ما مزنئن گام زورتگنت۔ مشما یک مزنئن ٹلسکوپئ بہ پونہ تھا دارنت۔ نہ تاناکا آ بلکہ بہ کودایکانال، یوداگامندالا، گورو شیکر و لہ لداخ تھا ھم پرواکین ٹلسکوپ دارنت۔ بہ ۲۰۱۶ سالا من ھور گون بلجیم آ وھدہ سرئ وزیرا یک ۳ اعشاریہ ۶ مترین دیواستھال اپٹیکل ٹلسکوپ را بہ نینیتال تھا بنگیج کرتن۔ ایش آسیائ مزنتری ٹلسکوپ انت۔ آی اس آر او یک خلائین سئٹلائٹ بہ اسٹروساٹ ناما داریت۔ آی اس آر او ھمی وڑا پلان داریت کہ یک سئٹلائٹئ بہ ادیتیا ناما ھم لانچ کنگا بیت کہ گون آی بہ روچ باروا معلومات یکجا کنگا بنت۔ مشمئ غدیمین معلومات بہ خلاء باروا یا مشمئ نوکین گام گرگ و دستاورد بری بھرا، مشما باید انت کہ کوشست کننت ایشانا سرپھد بنت و بہ آوان بالنت۔ مروچی مشمئ ورنائن سائنس زانت نہ تاناکا کوشست دارنت کہ شہ مشمئ سائنس تاریخا پورہ ئن وڑئ سی بنت بلکہ کوشست دارنت خلاء آیوکین وھدہ ھم جور کننت۔

منی عزیزین ھموطنان، مشما مُچین بری پکرا انت کہ مشمئ مُلکئ پارلیمنٹ مشمئ ڈموکراسئ مندیر انت۔ مروچی من لوٹین گون بالگ پہ شما گشین کہ پارلیمنٹ باسک کہ شما گیچئن کرتگئیت گڈین ۶۰ سالئ مُچین ریکارڈانا پروشتگنت۔ بہ گئوستگین ۶ ماہ تھا لوک سبھا دوکین ھپتدھمی دیوان بہ برزین کچانہ فعال بوتگنت۔ لوک سبھا فعالیت بہ ۱۱۴% کچانہ انت وھدہ کہ راجیہ سبھا فعالیت بہ ۹۴% کچانہ بوتگیت۔ و دیم شہ آی بہ بجٹ دیوانا ۱۱۳% فعالیت داشتگیت۔ بازین وھدان پارلیمنٹ تہ شپئ ناوختا کار کرت۔ من ای ھبرا شہ ای وجا شریک کنین پہ چہ کہ باید انت شہ پارلیمنٹئ مُچین باسکان تعریف بیت و پہ آوان مبارکی داتگ بیت۔ ھما پارلیمنٹئ باسکئ کہ شما گیچئن کرتگئیت گڈین ۶۰ سالئ مُچین ریکارڈانا پروشتگنت و ایش درا کنت ھندیی ڈموکراسئ واکا و استمانئ باورا بہ ڈموکراسئ تھا۔ من لوٹین بری بھرا پہ پارلیمنٹ مُچین اپسر، کارکنوک و باسکان مبارکی دئین۔

منی عزیزین ھموطنان روچ، ماہ و ڈگارئ چار کرتن تاناکا اکلپس سرا تاثیر نہ دارنت بلکہ بازین دیگہ چیزئ ھم گون آی بستگی دارنت۔ مشما مُچین سی دارنت کہ شہ روچ چار وارتن دیما ھندیی تھا بازین فسٹیوالئ بہ جنورئ ماہ دود گپتگ بنت۔ شہ پنجاب تہ ٹامل ناڈو و شہ گُجراٹ تہ آسام، استمان چُنتی فسٹیوالانا دود گرنت۔ مکرسنکرانتی و اوتارایان بہ برزین کچانہ دود گپتگ بنت بہ جنورئ ماہ۔ ایش انرژئ سیمبول زانتگ بنت۔ بہ جنورئ ماہ تھا بہ پنجاب لھوری دود گپتگ بیت و بہ ٹامل ناڈو تھا پونگال، و بہ آسام تھا ماگ بیھو دود گپتگ بیت۔ ای فسٹیوال گون کشارگرانی سوب و وشھالیا نزیکین بستگی دارنت۔ ای فسٹیوال ھندیی یکی و تپاک و ڈایورسیٹی آ پہ مشما یات آور بنت۔

منی عزیزین ھموطنان ای من کی بات آخری دیوان بہ ۲۰۱۹ تھا انت۔ پھدا بہ ۲۰۲۰ سالا گون شما یکجا بئین۔ نوکین سال، نوکین دھہ، نوکین انرژی، نوکین زیل و نوکین مکسد، بیائیت یکجا دیما برونت۔ بیائیت کہ یکجا وتی مکسدانی سرا کار کننت۔ مشما باز دور باید برونت باید انت کہ سک کوشست کننت و وتی مُلکا بہ نوکین برزیان برسیننت۔ بہ ۱۳۰ کرور استمانئ کوشستانی سرا وتی باورا نشان دینت بیائیت یکجا دیما برونت۔ باز باز شکریہ و بازین نیکین واھیگ پہ شما مُچان۔